Teklif kimden gelmeli? Bir araştırmanın cevabı pek de "modern" değil

Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz'dan Rachael Robnett ve Campbell Leaper bu soruyu 277 üniversite öğrencisine sordu. Katılımcılar 17 ile 26 yaşları arasındaydı. Çalışma 2013'te Journal of Adolescent Research dergisinde "Girls Don't Propose! Ew." başlığıyla yayımlandı. Başlığa bakınca sonucu tahmin edebilirsin.

Bulgular şöyle: Hem kadınların hem erkeklerin yaklaşık üçte ikisi, teklifin erkekten gelmesini istiyordu. Erkeklerin %68,4'ü "kesinlikle ben teklif etmek isterim" demişti. Kadınların %66'sı ise "kesinlikle partnerimin teklif etmesini isterim" seçeneğini işaretlemişti. En ilginç detay şu: Ankette hiçbir erkek "partnerimin teklif etmesini kesinlikle isterim" demedi. Hiçbir kadın da "kesinlikle ben teklif etmek isterim" demedi. Fark etmez diyenler azınlıktaydı: erkeklerin yaklaşık %17'si, kadınların yaklaşık %9'u.

Soyadı konusu da aynı yöndeydi. Kadınların yaklaşık %60'ı eşinin soyadını almaya "çok ya da biraz" istekliydi. İsteksiz olanlar %18'in altında kaldı.

Araştırmacıyı en çok şaşırtan şey şuydu: Veriler liberal sayılabilecek bir üniversiteden geliyordu ve katılımcıların çoğu bu tercihlerini açıkça "geleneklere uymak istiyorum" diye açıkladı. Robnett, bu tutumların "iyiliksever cinsiyetçilik" ile bağlantılı olduğunu da buldu. Bu kavram, erkeğin korur, kollar, geçindirir; kadın da korunur ve el üstünde tutulur fikrini anlatıyor. Yüzeyde hoş görünüyor, ama roller baştan belirlenmiş oluyor.

Şimdi bu rakamları fazla büyütmeden bakalım. Örneklem 277 öğrenci, tek bir kampüs, yıl 2013, ülke ABD. Türkiye'de bunu ölçen bir çalışma bu araştırmanın içinde yok. Üstelik "ne istiyorum" ile "ne yapıyorum" aynı şey değil. İnsanlar tercihlerini söylüyor, gerçek hayatta çoğu çift için teklif zaten uzun konuşmaların sonunda gelen bir formalite oluyor. Çalışmayı yorumlayan araştırmacılardan biri de bunu vurguluyor: Teklif geleneksel olabilir ama ilişkinin kendisi geleneksel roller üzerine kurulu olmak zorunda değil.

Peki sen ne yapacaksın? Bu bölüm benim yorumum, çalışmanın bulgusu değil. Asıl mesele teklifi kimin yaptığı değil, bunun konuşulup konuşulmadığı gibi görünüyor. İkiniz de "o yapar" diye beklerseniz, bir süre sonra ikiniz de bekliyor olabilirsiniz. Ya da biri gerçekten istemediği bir rolü sırf gelenek olduğu için oynuyor olabilir.

Kendine şunları sorabilirsin: Teklif bekliyorsam, bunu gerçekten istediğim için mi bekliyorum, yoksa öyle olması gerektiğini düşündüğüm için mi? Teklif edecek olansam, bunun gerçekten bana mı düştüğünü düşünüyorum, yoksa üstüme mi kaldı? Karşı taraf bu konuda ne düşünüyor, hiç konuştuk mu?

Bu konuşma romantizmi öldürmez. Sürpriz teklif de olabilir, sürpriz olan sadece zamanı olur. Ama "evet mi hayır mı" sorusunun cevabını önceden bilmek, bir teklifin en güzel halidir.